Na marginesie tematyki cmentarnej


Nekrolog klasztoru św. Wincentego we Wrocławiu
(fragment)

Rękopis powstał głównie w 2. poł. XIII w., a używany był do poł. XVII w., jest zresztą kopią starszego dzieła. Najpierw sporządzono kalendarz, który dopiero z czasem uzupełniano imionami świętych i zmarłych.

 

 

 

 

 

 

 

4VIIIgII nonas. Foce episcopi et martiris.
Obiit Heimo confrater noster. Pippinus1. Bogdan. Radozlaus2. Arnoldus. Gertrudis. Anastasia soror nostra. Simon sacerdos frater noster. Obiit Ida. Sophia mater fratris Nicolai. Wygandus sacerdos frater noster3. Hermanus conversus frater noster. Anno domini 1567 obiit frater Martinus Roszumek sacerdos huius monasterii4.
5  a Nonas. Agathe virginis. IX.
Obiit Johannes frater noster5. Milach confrater noster. Thomas. Jacobus. Jutta soror nostra. Conradus. Glogna.
6 XVI b VIII idus. Vedasti et Amanci episcoporum. III.
Obierunt Vitozlaua et [D]ebrozlaua sorores nostre. Wezlinus conversus frater nostre6. Lambinus. Erouech. Henricus. Milos conversus frater noster. Naces confrater noster. Petrussa. Andreas sacerdos.
7 V c VII idus. Augulii episcopi et martiris.
Obierunt Bugumila et Susanna sorores nostre. Crissenta. Godo. Martinus sacerdos frater noster7. Anno 1610 frater Martinus Opicz supprior et senior. Anno 1615 frater Albertus Muncelius cantor in Arena8. | Syfridus Schonhals pater fratris Johannis Schonhals9.
8 dVI idus. Helene regine.
Obiit Stephanus. Sibilla, Petronilla et Visezlaua sorores nostre. Lambertus. Martinus. Puten. Cecilia soror10. Bogufalus. Theodericus sacerdos. Falana consoror. Henricus predicator11.
9 XIIIeV idus. Apollonie virginis.
Obiit Franco frater noster12. Racca. Conradus. Godefridus. Henricus. Sostros. Dirsicrag. Radozlaua, Witozlaua, Anastasia virgines. Gosslaua mater fratris Thome. Millosech. Chuaca. Hermannus de Mulnheim13. Sdizlaua.
10IIfIIII idus. Scolastice virginis. IX.
Obiit Bogumiła. Jacobus. Johannes sacerdos. Nycolaus. Dobrozlaua14. Suenthos. Krizca. Frater Trepko prepositus Domus Dei15. Anno 1622 obiit venerabilis virgo Dorothea Weierowska16.
11 gIII idus. Eufraxie virginis.
Obiit Nicolaus. Pribichna. Jacobus. Godefridus. Gerfrodis. Pribizlaus conversus frater noster. Gertrudis laica. Paulus pistor famulus domus.
12XaII idus. Eulalie virginis.
Obiit Margareta. Arnoldus. Martinus17. Johannes. Rozlaus18. Bernardus sacerdos de Lubes19. Petrus confrater20. Agnes soror de Crisanowiz21. Sdislava soror ibidem22. Margaretha soror fratris Nicholay de Olsna23.
13 bIdus. Policeti martiris.
Obiit Stizlana. Petraua. Hartmodus. Laurencius. Bocnfalus. Albertus conversus de Lubes24. Johannes.
14XVIIIcXVI kalendas Marcii. Valentini presbiteri et martiris.
Obierunt Mirochec, Janus, Gerardus25 fratres nostri. Stucek. Petraua. Dobrozlaua. Zlauic subdiaconus. Stizlaus prepositus de Strelna26. Cristina soror27 et Dislaua laica. Henricus conversus. Raduanus. Anno domini 1621 obiit venerabilis virgo Anna Gurska professa in Strzelno28. Anno domini 1650 obiit venerabilis pater Zacharias Smeling professus et confessarius monasterii Lucensis29.

Do góry

Wykaz skrótów:

  • CDSil - Codex diplomaticus Silesiae, Breslau 1854.
  • KDŚl - Kodeks dyplomatyczny Śląska, wyd. K. Maleczyński i A. Skowrońska, Wrocław 1956-1964.
  • Lib. Frat. Lub. - Liber fraternitatis Lubinensis.
  • Men. żuk. - Menologium żukowskie.
  • MPH - Monumenta Poloniae Historica.
  • Nekr. czarn. - Nekrolog czarnowąski.
  • Nekr. cz-śl. - Nekrolog czesko-śląski.
  • Nekr. strzel. - Nekrolog strzeleński.
  • Pfeiffer, Patriziat - G. Pfeiffer, Das Breslauer Patriziat im Mittelalter, Breslau 1929.
  • Regesten - Regesten zur schlesischen Gechichte, wyd. C. Grünhagen, K. Wutkem, E. randt, H. Bellee (Codex diplomaticus Silesiae, 1884-1930).
  • Totenbuch - Das Totenbuch des Prämonstratenserinnrn-Klosters Zuckau bei Danzig, wyd. M. Perlbach, (Quelle und Darstellungen zur Geschichte Westpreussen, 5), Danzig 1906.
  • ZGS - "Zeitschrift des Vereins für Gecshichte und Altertum Schlesien".

Przypisy:

  1. Lib. mort. mon. Lubin., pod 4 II: "Pippini monachi et diac." (MPH V, s. 610). Zapewne benedyktyn z XV w.
  2. Imię wymieniane jeszcze wielokrotnie (18 I, 1 II, 4 II, 18 II, 22 II, 27 II, 12 III, 7 V, 23 V, 24 IX, 30, 5 XI, 21 XI, 2 XII) oraz w nieco zmienionej formie pod 10 VIII "Radzlaus". "Radozlaus" z Lib. Frat. Lub. ok. 1125 r. (MPH V s. 574) kryje się prawdopodobnie w jednym z tych wpisów.
  3. Zmarł ok. 1314/1315 lub ok. 1331, ponieważ jest wpisany ręką grupy B, tym samym intensywnym atramentem co Adilheydis de Wysna z 24 III. Obie zapiski wciągnięte zostały jednorazowo; w sprawie datowania drugiej z nich zob. przyp. 249 [wydania książkowego - Sowa].
  4. Pod tąż datą w Nekr. strzel.: "Pater Martinus subprior a S. Vincentio fr. n." (MPH V, s. 725) [5 II].
  5. Zob. pod 23 I i 4 II w Nekr. strzel.: "Fr. Ioannes prof. ord. n." (MPH V, s. 725), w Men. żuk.: "Joannes sac. fr. n." (Totenbuch, s. 10). [6 II].
  6. Prawdopodobnie imię równorzędne z "Bezlinus" (por. 29 VIII). Nosił je również nie znany bliżej komes, darczyńca opactwa cystersów w Lubiążu ok. 1175 (KDŚl. I, nr 55, s. 134). [7 II]
  7. Ten sam zapis jeszcze 8 VI, a imię z oznaczeniem "sac. fr. N." Pod & II i dwukrotnie 15 X. W Men. żuk. Pod 11 V "Martinus fr. n." (Totenbuch, s. 31). W roku 1252 występuje marcin, szafarz opactwa sw. Wincentego (Regesten, nr 787) oraz w 1279 r. tamże brat Marcin (ibidem, nr 1614).
  8. Tj. w opactwie NMP na Piasku k. Wrocławia (kanoników regularnych).
  9. W r. 1341, 22 I oraz w 1346, 8 VI występuje "Cristina relicta quondam Siffridi Schonhalsz" (tj. Schonhals), mieszczanina wrocławskiego (Regesten, nr 6536; P. Hein, Nekrolog, ZGS 10, 1871, przyp. 20; Pfeiffer, Patriziat, s. 151). Wpisu dokonał pisarz B (zob. Wstęp, s. XI ). Norbertanin Johannes Schonhals ma komemorację pod 18 XI. [8 II]
  10. W Nekr. strzel., pod 10 II "Caecilia (sor. n.)"; MPH V, s. 726; pod taż datą w Men. żuk. "Cecilia sor. n." (Totenbuch, s. 11).
  11. Dominikanin, może wrocławski. Pod 1 I notuje Nekr. cz-śl.: "Benedictus predicator"; por ZGS 5 (1863), s. 110. Zapewne chodzi o dominikanina, może wrocławskiego. Dwaj inni zanotowani są 18 I i 7 III.
  12. W r. 1204 wystepuje "Franco" zakonnik u św. Wincentego. (KDŚl. I, nr 109).
  13. Hermann von Müllheim (Molheim, Mulheym) był w l. 1288-1313 na przemian to rajcą, to ławnikiem wrocławskim (Breslauer Stadtbuch, hrsg. H. Markgraf u. O. Frenzel, CDSil. Xl, s. 112). Inny Herman Mülheim (juvenis) syn Gerharda występuje jako ławnik 1310, jako rajca 1311 (ibidem). Przypuszczalnie zanotowano tu zgon pierwszego z nich. Wzmiankę o zmarłym Hermanie von Mulheym zawierają Regesten, nr 5065. Müllenheimowie byli jedną z najznamienitszych rodzin patrycjuszowskich Wrocławia; zob. K. Maleczyński [w:] Dzieje Wrocławia do r. 1618, Warszawa 1958, s. 126. Jeżeli identyfikacja wpisanej tu osoby ze zmarłym po 1313 r. Hermanem jest słuszna, to niniejszy wpis byłby najpóźniejszym z możliwych do datowania zapisek drugiej ręki podstawowej. - Wypada wszakże zwrócić uwagę, że współcześnie znany był we Wrocławiu jeszcze trzeci przedstawiciel rodziny Müllenheimów o imieniu Herman. Pojawił się on w 1. 1307-1310, w aktach procesu o podwójny wybór opata w opactwie NPM na Piasku, jako członek tego konwentu: "Hermannus de Mulheym" (Monumenta Poloniae Vaticana, t. III, Analecta Vaticana ed. J. Ptaśnik, Cracoviae 1913, nr 155, s. 74; nr 133, s. 150). [10 II]
  14. Imię wymienione jeszcze 14 II, 9 III, 2 IV, 30 V, 13 VIII, 6 XII. W r. 1253 świadkuje Dobrozlaua vidua (Regesten, nr 813). Dobrozlaua wzmiankowana 6 X należy do grupy zakonnic żakowskich.
  15. Niepotwierdzony imiennie w innych źródłach prepozyt klasztoru w Czarnowąsach. Jego rządy przypadały - sądząc z pisma - na okres po 1286 r., a więc po Dominiku (ostatni raz wymieniony 24 VII 1285 r., Regesten, nr 1931). Na to wskazuje również luka w dokonanym przez W. Wattenbacha zestawieniu prepozytów czarnowąskich (CDSil. I, 1857, s. X). Ponieważ następny prepozyt imieniem Jan pojawia się w źródłach w r. 1310 (Regesten, nr 3157), wobec tego prepozyt Trzebko (Trzebiesław) zmarł zapewne jakiś czas przedtem. Z kolei jeszcze 21 V1305 r. występuje jako zeznający świadek w dochodzeniu prawnym "Bruder Trebco, Prior von St. Vinzenz [...] sechzig Jahre [...] im Orden und bei seiner Aufnahme bereits competens adolescens gewesen" (Regesten, nr 2842). Ponieważ konwent czarnowąski podlegał opactwu wrocławskiemu, można by przyjąć, że jest to ta sama osoba. Norbertanina o imieniu Trzebko (Trzebiesław) spotykamy wcześniej, w 1. 1275-1279, jako prepozyta w Imbramowicach: fr. Trebco prep. de Hymramwiz; Dokumenty klasztoru PP. norbertanek w Imbramowicach (1228--1450), wyd. Z. Kozłowska-Budkowa, Archiwum Komisji Historycznej t. XVI, Kraków 1948, nr 8, s. 93, oraz nr 9 (regest wg KDPol. I, nr 62, s. 110). Jest ewentualnie możliwe, że również te dwie wzmianki źródłowe odnoszą się do niniejszego Trzebka.
  16. W Nekr. strzel. pod 13 II "Dorothea Weiherowna sor. n. quae mon. n. candelabra quattuor comparavit 1622" (MPH V, s. 726). W Men. żuk. również pod 10 II (Totenbuch, s. 11).
  17. Pod 12 II w Nekr. strzel.: "fr. Martinus prof. ord. n." (MPH V, s. 726) i w Men. żuk.: "Martinus sac. fr. n." (Totenbuch, s. 12).
  18. W 1240 r. występuje rycerz z okolic Opola Goslaus (Regesten, nr 551). w 1259 r. opat św. Wincentego Wit kupił od rycerza Mikołaja ziemię graniczącą z wsią klasztorną Łosiną. Mikołaj rezygnował z własności wraz z trzema synami , którymi byli: Goszlaus, Roszlaus, Vincen[itus]. Por. Santifaller NL, s. 82, przyp. 15 (Regesten, nr 1017).
  19. Lubiąż, opactwo cystersów od 1175.
  20. Pod 16 IV i 30 VII zapisano: "Petrus confr. n." pod 8 VI i 1 VII: "Petrus fr. n.", pod 8 V, 19 VIII, 19 Xl i 13 XII: "Petrus conv.", wreszcie pod 9 VIII i 5 X "Petrus conv. fr. n." W 1204 r. występuje Piotr, zakonnik u św. Wincentego (KDŚl. I, nr 109, s. 281; II, nr 123, s. 13: "Petrus claviger", nr 124, s. 15). Inny zakonnik z tegoż opactwa w 1264 r. (Regesten, nr 1195).
  21. Tj. z klasztoru norbertanek w Krzyżanowicach nad Nidą.
  22. Zob. przyp. 21.
  23. Nicolaus de Olsna (z Oleśnicy) pisarz miejski wrocławski występuje w r. 1339 (Regesten, nr 6198). Nie może on być jednak identyczny ze wspomnianym tu norbertaninem.
  24. Zob przyp. 19.
  25. Imię z dodatkiem "fr. n." zapisane także 23 VI i 4 IX. W r. 1278 żył "Gerhardus custos S. Vincencii" (Regesten, nr 1573).
  26. Nekr. strzel. pod 13 II (może omyłkowo) "Stanislaus praep." (MPH V, s. 726); Nekr. czarn. pod 14 II "Zdyslaus prep." (ZGS l, 1856, s. 226). W Strzelnie nie został zanotowany, nie jest również znany skądinąd, prawdopodobnie powtórzony 17 I.
  27. Pod 13 II w Nekr. strzel. "Cristina sor. n." (MPH V, s. 726) i w Men. żuk.: "Cristina sor. n." (Totenbuch, s. 12).
  28. W Strzelnie nie jest zanotowana.
  29. Tj. z klasztoru norbertanów w miejscowości Louka (Klosterbruck) k. Znojma na Morawach. Zapis ten pozostaje w związku z przyłączeniem opactwa św. Wincentego do cyrkarii morawskiej premonstrantów w połowie XVII w. i poddaniem jej zwierzchnictwu klasztoru w Louce. Zob. H. Grotefend, Die Paternität das Vincenzstift zu Breslau, ZGS 10 (1871), s. 402 nn.

Źródło:

  • Nekrolog opactwa św. Wincentego we Wrocławiu, wyd. przygotował K. Maleczyński, tekst przejrzeli, wstęp i komentarze uzupełnili B. Kürbis, R. Walczak, (Pomniki Dziejowe Polski, seria 2, tom IX, cz. 1), Warszawa 1971.


Do góry