Pochowani na Cmentarzu Pow您kowskim


Roman Szewczykowski

Data i miejsce urodzenia: 23 lutego 1849 r.1, Warszawa
Data i miejsce 鄉ierci: 21 kwietnia 1901 r., Warszawa
Nagrobek: Nagrobek Romana i Joanny Szewczykowskiego
Lokalizacja grobu: kw. 12

Nazwisko Romana Szewczykowskiego niewiele dzi m闚i przeci皻nym 鄉iertelnikom, tymczasem w swoim czasie by豉 to posta znana i szanowana, o istotnych zas逝gach zar闚no dla rzemios豉, jak i wizerunku miasta czy jego instytucji naukowych.

Kariera, jak wybra Szewczykowski, bynajmniej nie wr騜y豉 jego p騧niejszej s豉wy. W owym czasie rzemios這 polskie musia這 boryka si z konkurencj krajow (tzw. rzemie郵nikami konsensowymi2, rozwojem przemys逝 i produkcji masowej) oraz zagraniczn3. Nawet w pochlebnych nekrologach Szewczykowski nazywany by "tylko rzemie郵nikiem"4, a obrany zaw鏚 okre郵ano jako: "kar, jako konieczno嗆, zapewniaj帷 byt"5. Z drugiej strony nawet sami rzemie郵nicy przyznawali, i w l. 60-tych XIX w. polski 郵usarz nie potrafi zrobi wi璚ej ni tylko zamki i okucia do drzwi lub okien6.

Roman Szewczykowski pochodzi z rodziny rzemie郵niczej, trudni帷ej si tkactwem7. Uko鎍zy 6 klas gimnazjum, po czym rozpocz掖 nauk fachu u majstra Zacharkiewicza, u kt鏎ego wyzwoli si na czeladnika w 1868 r. Co jednak ci庵n窸o m這dego Szewczykowskiego do kowalstwa artystycznego8, skoro nie poprzesta na umiej皻no軼iach zdobytych w Polsce, tylko uda si za granic (m.in. do Austrii, Niemiec, Francji, W這ch, Czarnog鏎y), gdzie terminowa w najlepszych warsztatach nie tylko 軼i郵e 郵usarskich. W Czarnog鏎ze np. zosta przyj皻y do fabryki broni na stanowisko zarz康cy i zyska uznanie tamtejszych notabli m.in. ksi璚ia Miko豉ja Czarnog鏎skiego9.

Po powrocie do kraju - jak chc jego przyjaciele - Szewczykowski postanowi zaj望 si odrodzeniem zaniedbanego od lat 郵usarstwa zdobniczego. Na mistrza wyzwoli si 1876 r.10 i od tego czasu z upodobaniem tworzy artystyczne okucia, kraty (w tym bramy i ogrodzenia nagrobk闚 cmentarnych), 篡randole, 鈍ieczniki, krzy瞠, zegary, ramy itp., jednocze郾ie kszta販帷 m這dzie i zaszczepiaj帷 w niej zami這wanie do rzemios豉. Ba! podobno do swego warsztatu sprowadzi z Niemiec fachowca, kt鏎ego jedynym zadaniem by這 dbanie o rozw鎩 umiej皻no軼i pracownik闚11. Planowa r闚nie stworzy szko喚 rysunkow dla 郵usarzy, kt鏎a jednak powsta豉 ju po jego 鄉ierci12.

Warsztat przy ul. Wolskiej 46 sprzedawa jednak wyroby g堯wne luksusowe, tote w豉軼iciel musia zadba o skuteczn promocj swojej tw鏎czo軼i. Nie by這 wi璚 wystawy w kraju, gdzie nie znalaz造by si wyroby Szewczykowskiego (zob. il. obok), a nierzadko te zyskiwa造 one rozg這s i nagrody. Ogromnym sukcesem by豉 m.in. warszawska Wystawa Metalowa w 1895 r., na kt鏎ej majster zaprezentowa bram, parawan w stylu Ludwika XV, zegar, st馧, holenderskie 鈍ieczniki, wazon i wsporniki - wszytkie ozdobione przebogat ornamentyk ro郵inn i odznaczaj帷e si pierwszorz璠nym wykonaniem13. Sprawozdawca z warszawskiej Wystawy Metalowej w 1895 r. pisa o Szewczykowskim:

"To ju nie "zamkarz", lecz artysta 郵usarz, stosuj帷y sztuk do przemys逝. (...) ㄠczy on: "pi瘯ne z praktycznem", ka盥y jego przedmiot wykuty m這tkiem, ma nietylko[!] warto嗆 artystyczn, lecz i realn, i dlatego wszystkie niemal przedmioty z這穎ne na wystaw znalaz造 nabywc闚."14

Popularno嗆 Szewczykowskiego wynika豉 r闚nie z jego niezwyk貫go zaanga穎wania i ruchliwo軼i. Zagraniczna praktyka, odbyta tu po wyzwoleniu na czeladnika, nie by豉 ostatnim kontaktem z rzemios貫m zachodnioeuropejskim. Mistrz niejednokrotnie bywa poza krajem, podpatruj帷 nowo軼i w przemy郵e artystycznym i przeszczepiaj帷 je na polski grunt15.

Jak wida "strategia marketingowa" okazywa豉 si skuteczna, a zapotrzebowanie na wytwory 郵usarstwa artystycznego wzros這 na tyle, 瞠 mistrz nie m鏬 nad捫y z realizacj zam闚ie16. Zamiast jednak windowa ceny swych produkt闚, zach璚a do wsp馧zawodnictwa koleg闚-rzemie郵nik闚, kt鏎zy pono: "bior帷 przyk豉d, wzorowali si na Jego pracach i rozpocz皻e dzie這 dalej rozszerzali"17.

W 1898 r. zosta mianowany Starszym warszawskiego Cechu 奸usarzy, Puszkarzy, Ostrogarzy i Gwo寮ziarzy (Zgromadzenia 奸usarzy)18. W ci庵u zaledwie trzech lat swojej prezydencji nie tylko zreformowa struktur Zgromadzenia (urz康zi kancelari, rad gospodarcz, zawi您a porozumienie z czeladzi w celu wsp鏊nej pracy19), ale te uporz康kowa cechowe pami徠ki i nadania kr鏊ewskie (wiele z nich oprawi w豉snym sumptem w pi瘯nie kute metalowe ramy).

Artyzm wyrob闚 Szewczykowskiego niew徠pliwie wynika z jego talentu, ale te sprzyja造 mu podkre郵ane w wielu biogramach zami這wania historyczno-kolekcjonerskie "瞠laznego kwiaciarza". Sam komponowa swoje dzie豉, inspiracje czerpi帷 z zabytk闚 dawnej sztuki zdobniczej. W tym celu szpera po ko軼io豉ch i lamusach, zbieraj帷 dzie豉 sztuki 郵usarskiej polskiej i zagranicznej. Swoj kolekcj rozwija ze znawstwem i nie 瘸這wa na ni nak豉d闚, tote okre郵enie jej jako "jedynego w swoim rodzaju muzeum 郵usarstwa" z pewno軼i nie by這 przesad20. Ch皻nie te dzieli si zdobyt wiedz wyg豉szaj帷 odczyty o sztuce zdobniczej, historii i technikach rzemie郵niczych21.

皋naty by z Joann z d. D帳rowsk, z kt鏎 jednak nie mia dzieci22.

Roman Szewczykowski zmar po "d逝gich i ci篹kich cierpieniach". Nabo瞠雟two 瘸這bne, odprawione 24 kwietnia 1901 r. w ko軼iele 鈍. Marcina na Starym Mie軼ie przez ks. W豉dys豉wa Za逝skowskiego, zgromadzi這 nie tylko rodzin, ale tak瞠 ca貫 鈔odowisko rzemios metalowych Warszawy23. Wie鎍e z這篡li nie tylko pracownicy warsztatu czy cz這nkowie cechu warszawskiego, lecz nawet zgromadzenie 郵usarzy krakowskich24.

妃ier Szewczykowskiego wszyscy okre郵ali jako przedwczesn, jednak mimo wszystko nie uda這 si jej zaskoczy mistrza. Zwyczajem tamtych czas闚 solidnie przygotowa si do spotkania z Wiekuistym, nieustawicznie my郵帷 o przysz這軼i ukochanego rzemios豉. Testamentem przekaza wi璚 swoje cenne zbiory nast瘼nym pokoleniom: przyk豉dy zabytkowego kowalstwa artystycznego - warszawskiemu Muzeum Sztuk Pi瘯nych, gdzie sta造 si zacz徠kiem i zarazem trzonem kolekcji sztuki zdobniczej25, a ksi璕ozbi鏎 oraz "wiele przepi瘯nych przedmiot闚 i modeli do nauki rysunku"26 - Kursom Zawodowym 奸usarzy.

Nie uda這 mi si ustali, do kiedy dzia豉 warsztat Szewczykowskiego po jego 鄉ierci. Jeszcze za 篡cia mistrz rzadko si reklamowa w prasie, przewodnikach czy kalendarzach, lecz pojedyncze anonse lub wzmianki w ksi璕ach adresowych pojawia造 si do ok. 1912 r.

W historii rzemios豉 artystycznego Roman Szewczykowski zapisa si jako artysta, lecz bodaj wszytkie opinie o jego tw鏎czo軼i podkre郵aj, 瞠 potrafi tworzy przedmioty nie tylko pi瘯ne, lecz i praktyczne oraz estetycznie wyko鎍zone. S豉w przynios造 mu zw豉szcza finezyjne motywy ro郵inne, kt鏎e potrafi uj望 w formy proporcjonalne i harmonijne. 毒鏚貫m jego sukcesu by造 zreszt nie tylko talent i skrupulatno嗆. Po 鄉ierci o Szewczykowskim pisano:

"On wni鏀 upodobanie do fachu, co tak rzadko si zdarza u nas, gdzie ludzie tylko z musu obieraj sobie terminowanie w warsztacie (...). Z ma貫go warsztatu 郵usarskiego stworzy .p. Szewczykowski fabryk okaza陰, wyrabiaj帷 ma貫 arcydzie豉 kunsztu."27

Wi瘯szo嗆 owych arcydzie uleg豉 rozproszeniu lub - w przypadku element闚 zdobi帷ych warszawsk architektur - zniszczeniu28. Je郵i wi璚 kto chcia豚y si dowiedzie, czym Sowa tak naprawd si zachwyca, musia豚y uda si na... cmentarze Warszawy.

W pierwszej kolejno軼i naturalnie na gr鏏 samego mistrza na Starych Pow您kach, wykonany co prawda przez jego uczni闚, ale 鈍ietnie pokazuj帷y mo磧iwo軼i firmy. Dalej warto odszuka przepyszne ogrodzenia grob闚 czy kraty w oknach i drzwiach kaplic na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim (gr鏏 Emila Schultza, rodziny Scheller闚 czy Behsler闚), Cmentarzu Ewangelicko-Reformowanyn (gr鏏 rodziny Karszo-Siedlewskich, brama cmentarna od ul. M造narskiej) czy Starych Pow您kach (nagrobek Marii Ilnickiej, kaplica Hipolita Cieszkowskiego, Rzeszotarskich).

Poza "Warszaw cmentarn" dzie豉 Szewczykowskiego znalaz造 si m.in. w Siedlcach (krata w ko軼iele 鈍. Stanis豉wa), Radzyniu Podlaskim (brama przy ko軼iele 鈍. Tr鎩cy) lub Parku im. Obwodu Praga AK przy ul. Grochowskiej (dawna brama kamieniczna).

Z pami徠ek, jakie pozosta造 po Romanie Szewczykowskim, warto wspomnie m.in. o tablicy, ufundowanej przez koleg闚 po fachu (zob. il. obok)29. Wiosn 1904 r. ozdobi豉 ona 軼ian ko軼io豉 鈍. Marcina na Starym Mie軼ie (dawniej ko這 o速arza 鈍. Piotra w okowach). Dzi jest jednym z niewielu element闚 przedwojennego wystroju 鈍i徠yni, a zarazem jedyn publicznie dost瘼n pami徠k po "瞠laznym kwiaciarzu"30.

© Sowa
30.07.2011

Przypisy

  1. Data z tablicy pami徠kowej wystawionej przez majstr闚 郵usarskich w ko軼iele 鈍. Marcina w Warszawie. Antoni Mencel podaje 1850 r., lecz we wspomnieniu z 1901 r. jest 1849 r. - J., Rz., .P. Roman Szewczykowski : [wspomnienie po鄉iertne], "Gazeta Przemys這wo-Rzemie郵nicza" 1901, nr 17, s. 147-148. ; A. Mencel, [Przem闚ienie wyg這szone na uroczysto軼i zawieszenia portretu Romana Szewczykowskiego w siedzibie Zgromadzenia 奸usarzy w Warszawie], "Gazeta Rzemie郵nicza" 1922, nr 18, s. 6.
  2. W 2. 獞ierci XIX w. wydano ustaw, na mocy kt鏎ej w豉dze miejskie lub wojew鏚zkie mog造 udzieli rzemie郵nikowi zgody na wykonywanie zawodu na prawach (teoretycznie) r闚nych majstrom cechowym. Ten tzw. konsens by odp豉tny i udzielany na podstawie egzaminu przeprowadzanego przez komisj powo豉n przez w豉dze (cz瘰to sk豉daj帷ej si r闚nie ze starszych zgromadze cechowych). - Zob. Z dziej闚 rzemios豉 warszawskiego, pod red. B. Grochulskiej i W. Prussa, Warszawa 1983.
  3. Zob. m.in.: Z dziej闚 rzemios豉 warszawskiego, pod red. B. Grochulskiej i W. Prussa, Warszawa 1983.

    W rzemios豉ch metalowych dochodzi這 nawet do tego, 瞠 blacharzom bardziej op豉ca這 si sprowadza produkty z zagranicy (mimo c豉!) ni wyrabia je na miejscu. - W.K., Wystawa Metalowa w Warszawie. [Cz.] III, "W璠rowiec" 1895, nr 22, s. 435.

  4. "W璠rowiec" 1901, nr 17, s. 327.
  5. "W璠rowiec" 1901, nr 17, s. 327.
  6. J., Rz., .P. Roman Szewczykowski : [wspomnienie po鄉iertne], "Gazeta Przemys這wo-Rzemie郵nicza" 1901, nr 17, s. 147.

    O przyczynach upadku 郵usarstwa pisano r闚nie przy okazji warszawskiej Wystawy Metalowej w 1895 r. - zob. np. J.K., Wystawa wyrob闚 metalowych. [Cz.] I, "Tygodnik Ilustrowany" 1895, nr 23, s. 363-364.

  7. Oprac. na podst.: J., Rz., .P. Roman Szewczykowski : [wspomnienie po鄉iertne], "Gazeta Przemys這wo-Rzemie郵nicza" 1901, nr 17, s. 147-148 ; A. Mencel, [Przem闚ienie wyg這szone na uroczysto軼i zawieszenia portretu Romana Szewczykowskiego w siedzibie Zgromadzenia 奸usarzy w Warszawie], "Gazeta Rzemie郵nicza" 1922, nr 18, s. 6.
  8. Pod poj璚iem kowalstwa artystycznego kryj si w豉軼iwie dwie techniki: kowalstwo "w豉軼iwe" (obr鏏ka 瞠laza na gor帷o) i 郵usarstwo (obr鏏ka 瞠laza na zimno). Obie bywa造 zreszt stosowane w tych samych warsztatach, ale w XV w. nast徙i podzia na kowalstwo, wytwarzaj帷e przedmioty codziennego u篡tku i 郵usarstwo - przedmioty o charakterze artystycznym. W XIX w. w 郵usarstwie nast徙i豉 "specjalizacja", a zarazem wyodr瑿nienie poszczeg鏊nych ga喚zi kucia na zimno, co wida cho熲y w nazwie cechu, do kt鏎ego nale瘸 Szewczykowski. - Has這 kowalstwo artstyczne [w:] S這wnik terminologiczny sztuk pieknych, pod red. S. Kozakiewicza, Warszawa 1969, s. 194 ; W.K., Wystawa Metalowa w Warszawie. [Cz.] III, "W璠rowiec" 1895, nr 23, s. 445-446.
  9. A. Mencel, [Przem闚ienie wyg這szone na uroczysto軼i zawieszenia portretu Romana Szewczykowskiego w siedzibie Zgromadzenia 奸usarzy w Warszawie], "Gazeta Rzemie郵nicza" 1922, nr 18, s. 6.
  10. Jak podaje Antoni Mencel w 1901 r. Szewczykowski 鈍i皻owa 25-lecie mistrzostwa. - A. Mencel, [Przem闚ienie wyg這szone na uroczysto軼i zawieszenia portretu Romana Szewczykowskiego w siedzibie Zgromadzenia 奸usarzy w Warszawie], "Gazeta Rzemie郵nicza" 1922, nr 18, s. 6.

    Tytu mistrza Szewczykowski otrzyma tu po powrocie do kraju, gdy po wyzwoleniu na czeladnika praktykowa za granic przez 8 lat. - J., Rz., .P. Roman Szewczykowski : [wspomnienie po鄉iertne], "Gazeta Przemys這wo-Rzemie郵nicza" 1901, nr 17, s. 147.

  11. "Przegl康 Tygodniowy" 1894, nr 38, s. 402-403.

    Prace uczni闚 Romana Szewczykowskiego pokazywano na Wystawie Metalowej w Warszawie 1895 r., gdzie ka盥a z nich by豉 opatrzona nazwiskiem tw鏎cy (sprawozdawca zanotowa Kazimierza Tymoszczuka, Karola Machlajda, Szczepana Zapa趾owskiego), a nie tylko nazw warsztatu. - W.K., Wystawa Metalowa w Warszawie. [Cz.] IV, "W璠rowiec" 1895, nr 24, s. 468.

  12. A. Mencel, [Przem闚ienie wyg這szone na uroczysto軼i zawieszenia portretu Romana Szewczykowskiego w siedzibie Zgromadzenia 奸usarzy w Warszawie], "Gazeta Rzemie郵nicza" 1922, nr 18, s. 6.
  13. J.K., Wystawa wyrob闚 metalowych. [Cz.] I, "Tygodnik Ilustrowany" 1895, nr 23, s. 364.
  14. W.K., Wystawa Metalowa w Warszawie. [Cz.] IV, "W璠rowiec" 1895, nr 24, s. 468.

    W tym miejscu warto przytoczy anegdot z rzeczonej wystawy:

    "Robota zak豉du tego mistrza jest tak mistern i artystycznie wyko鎍zon, i nawet budzi豉 w徠pliwo嗆, azali to wyr鏏 swojski. Wobec tego p. Sz[ewczykowski]. przedstawi komitetowi wystawy szablony pojedynczych cz窷ci przedmiot闚 okazowych, na dow鏚, i pod逝g tych瞠 wykonano je na miejscu i pod osobistem jego kierownictwem." - W.K., Wystawa Metalowa w Warszawie. [Cz.] IV, "W璠rowiec" 1895, nr 24, s. 468.

  15. Podr騜owa m.in. r闚nie do Anglii. - "W璠rowiec" 1901, nr 17, s. 327.

    Warto pami皻a o tych podr騜ach, gdy majstrom cechowym cz瘰to zarzucano przywi您anie do przestarza造ch metod produkcji. - Zob. np. Z dziej闚 rzemios豉 warszawskiego, pod red. B. Grochulskiej i W. Prussa, Warszawa 1983.

  16. Firma przynosi豉 chyba spore zyski, skoro ok. 1911 r. wdowa po Szewczykowskim naby豉 teren warsztatu przy Wolskiej 46 i od tego czasu figurowa豉 w taryfach jako w豉軼icielka posesji.

    Zak豉d Szewczykowskiego nie by jednak fabryk (jak np. kolegi po fachu Konstantego Siarkiewicza), tylko warsztatem zatrudniaj帷ym ok. 30 ludzi. - W.K., Wystawa Metalowa w Warszawie. [Cz.] IV, "W璠rowiec" 1895, nr 24, s. 468.

  17. A. Mencel, [Przem闚ienie wyg這szone na uroczysto軼i zawieszenia portretu Romana Szewczykowskiego w siedzibie Zgromadzenia 奸usarzy w Warszawie], "Gazeta Rzemie郵nicza" 1922, nr 18, s. 6.
  18. Oprac. na podst.: A. Mencel, [Przem闚ienie wyg這szone na uroczysto軼i zawieszenia portretu Romana Szewczykowskiego w siedzibie Zgromadzenia 奸usarzy w Warszawie], "Gazeta Rzemie郵nicza" 1922, nr 18, s. 6.
  19. Organizacje cechowe - niemal tak jak w 鈔edniowieczu - r闚nie w wieku pary i maszyn by造 bardzo konserwatywne i elitarne. Do zgromadze cechowych nale瞠li majstrowie, kt鏎ych w zasadzie nie interesowa造 problemy czeladnik闚, a ju tym bardziej ich kariera, stanowi帷a przecie konkurencj. Dlatego te dzia豉nia Szewczykowskiego - nawet je郵i nie mia造 istotniejszych nast瘼stw - dobrze o nim 鈍iadcz. - Zob. np. Z dziej闚 rzemios豉 warszawskiego, pod red. B. Grochulskiej i W. Prussa, Warszawa 1983.
  20. A. Mencel, [Przem闚ienie wyg這szone na uroczysto軼i zawieszenia portretu Romana Szewczykowskiego w siedzibie Zgromadzenia 奸usarzy w Warszawie], "Gazeta Rzemie郵nicza" 1922, nr 18, s. 6 ; "W璠rowiec" 1901, nr 17, s. 327 ; "W璠rowiec" 1901, nr 17, s. 327.

    Zbiory te by造 eksponowane m.in. na Wystawie Metalowej w Warszawie w 1895 r. - J.K., Wystawa wyrob闚 metalowych. [Cz.] I, "Tygodnik Ilustrowany" 1895, nr 23, s. 363.

  21. A. Mencel, [Przem闚ienie wyg這szone na uroczysto軼i zawieszenia portretu Romana Szewczykowskiego w siedzibie Zgromadzenia 奸usarzy w Warszawie], "Gazeta Rzemie郵nicza" 1922, nr 18, s. 6.
  22. Nekrologi Romana Szewczykowskiego w "Kurierze Warszawskim" podpisany by "tylko" przez 穎n, te軼i闚, siostry, braci, bratowe i szwagr闚. - [Nakrolog Romana Szewczykowskiego], "Kurier Warszawski" 1901, nr 111, s. 6.
  23. Oprac. na podst.: [Relacja z pogrzebu Romana Szewczykowskiego], "Kurier Warszawski" 1901 r., nr 112, s. 5.
  24. Naturalnie wieniec wykonano z metalu. Pogrzeb Szewczykowskiego odby si zreszt ze wszystkimi honorami nale積ymi mistrzowi cechowemu. Zgromadzi nie tylko pracownik闚, ale czelad i majstr闚, dooko豉 katafalku ustawiono chor庵wie cechowe spowite kirem, a przy zw這kach czuwali starsi rzemie郵nicy. Na trumnie z這穎no r闚nie artystycznie wykut przez Stanis豉wa Zielezi雟kiego tablic pami徠kow, kt鏎 zaledwie kilka miesi璚y wcze郾iej uhonorowano Szewczykowskiego z okazji 25-lecia wyzwolenia si na mistrza. - [Relacja z pogrzebu Romana Szewczykowskiego], "Kurier Warszawski" 1901 r., nr 112, s. 5.
  25. "W璠rowiec" 1901, nr 17, s. 327.

    "Tymczasowo" zbiory z這穎no w Muzeum Przemys逝 i Rolnictwa i dopiero w 1918 r., po odzyskaniu niepodleg這軼i, a zarazem interwencji wdowy po Romanie Szewczykowskim, Joanny z d. D帳rowskiej, zbiory przekazano do Muzeum Narodowego w Warszawie. - Informacja kuratora Zbior闚 Sztuki Zdobniczej p. Ryszarda Bobrowa.

  26. A. Mencel, [Przem闚ienie wyg這szone na uroczysto軼i zawieszenia portretu Romana Szewczykowskiego w siedzibie Zgromadzenia 奸usarzy w Warszawie], "Gazeta Rzemie郵nicza" 1922, nr 18, s. 6.
  27. "W璠rowiec" 1901, nr 17, s. 327.
  28. Wyb鏎 prac warsztatu Romana Szewczykowskiego podaj za: M. Bia這stocka, 疾liwne dekoracje w tw鏎czo軼i Romana Szewczykowskiego, "Ochrona zabytk闚" 2006, nr 4, s. 49-60.
  29. Oprac. na podst.: "Kurier Warszawski 1904, nr 111, s. 5.
  30. Kilka wytwor闚 Romana Szewczykowskiego znajduje si r闚nie w Muzeum Narodowym w Warszawie, lecz w豉軼iwie nie by造 dot康 eksponowane. Uwa積y turysta m鏬 do niedawna wypatrzy fragment ozdobnej woluty zawieszony na balustradzie klatki schodowej przy Galerii Sztuki Zdobniczej (niepodpisany zreszt). Wobec reorganizacji galerii sta造ch (rozpocz皻ych w lipcu 2011 r.) pewnie i on zostanie na zawsze pogrzebany gdzie w jakim magazynie. Szkoda :(

毒鏚豉

  • M. Bia這stocka, 疾liwne dekoracje w tw鏎czo軼i Romana Szewczykowskiego, "Ochrona zabytk闚" 2006, nr 4, s. 49-60.
  • J., Rz., .P. Roman Szewczykowski : [wspomnienie po鄉iertne], "Gazeta Przemys這wo-Rzemie郵nicza" 1901, nr 17, s. 147-148.
  • A. Mencel, [Przem闚ienie wyg這szone na uroczysto軼i zawieszenia portretu Romana Szewczykowskiego w siedzibie Zgromadzenia 奸usarzy w Warszawie], "Gazeta Rzemie郵nicza" 1922, nr 18, s. 6.
  • Uczczenie zas逝g mistrza 郵usarskiego, "Gazeta Rzemie郵nicza" 1922, nr 18, s. 5-6.
  • "W璠rowiec" 1901, nr 17, s. 327.
  • W.K., Wystawa Metalowa w Warszawie. [Cz.] IV, "W璠rowiec" 1895, nr 24, s. 468.
  • Kalendarze i taryfy z l. 1890-1939.


Do g鏎y