Sztuka Cmentarza Pow您kowskiego


Nagrobek rodziny Teodora Dunina

Dane podstawowe

Data wystawienia: 1906 r.1
Data renowacji: 1979 r.
Tw鏎cy: bd.
Materia造: kamie
Lokalizacja nagrobka: kw. 36

Pochowani

1. Dunin Teodor (1854-1909)

2. Dunin Zeneida z d. Szab這wska (1870-1906)

3. Dunin Marta (1901-1931)

Inskrypcje

bd.

Historia nagrobka

Grobowiec rodziny Dunin jest wymieniany w ka盥ym opracowaniu dotycz帷ym sztuki Starych Pow您ek, bowiem w wyj徠kowy spos鏏 陰czy w sobie zar闚no elementy secesji, jak i tzw. egiptomanii prze這mu XIX i XX w.

Niestety w mrokach dziej闚 zagin窸o imi autora pomnika, a nawet data jego wystawienia, cho uwa瘸 si, i monument powsta w pierwszym dziesi璚ioleciu XX w. Jedyn konkretn dat (1906 r.) podaje Mieczys豉w Or這wicz1.

Zastanawia mnie jednak kr鎩 czcionki u篡tej w inskrypcji. Pomijaj帷 kwesti, 瞠 doskonale harmonizuje z ca這軼i grobowca, to wszytkie napisy, nawet te po鈍i璚one osobom zmar造m w 1931 r., s takie same. Czy warszawscy kamieniarze, posiadaj帷y raczej ubogi zestaw "typograficzny", potrafiliby w l. 30-tych XX w. tak bezb喚dnie na郵adowa pismo z pocz徠ku wieku? C騜, pewnie nigdy si nie dowiemy.

Grobowiec ma form wysokiej, lekko zw篹aj帷ej si ku g鏎ze tumby o p豉skim dachu wystaj帷ym nieco poza bry喚 grobowca. Jest on osadzony na gzymsie, w kt鏎ym na przedniej 軼ianie umieszczono stylizowanego skarabeusza ze skrzyd豉mi. Jeszcze ok. 2003 r. na dachu znajdowa造 si g堯wki w typowym, "egipskim" nakryciu g這wy, ale jak wida, komu si przyda造 :-/

Tym, co przyci庵a uwag zwiedzaj帷ych Cmentarz Pow您kowski, s dwie postacie p豉czek w pow堯czystych szatach umieszczone z boku grobowca. Stanowi one jakby korow鏚 瘸這bny wiecznie op豉kuj帷y zmar造ch Dunin闚. Artysta zaledwie zarysowa ich kontury, u篡waj帷 豉godnych, mi瘯kich linii charakterystycznych dla secesji, przez co postacie zdaj si wy豉nia z kamienia. Jednocze郾ie sprawiaj wra瞠nie bardzo "eterycznych", znajduj帷ych si na granicy jawy i snu, 篡cia i 鄉ierci. Tym niemniej ich pozy i gesty (jedna z postaci kl璚zy, obie zas豉niaj twarz d這闓i t逝mi帷 szloch) s pe軟e ca趾iem rzeczywistej ekspresji.

Grobowiec, a w豉軼iwie postacie 瘸這bnic, sta造 si inspiracj tak瞠 dla innych artyst闚 sztuki cmentarnej. Kopi postaci stoj帷ej kobiety znajdziemy w dosy odleg貫j cz窷ci Starych Pow您ek, na grobie Jadwigi Mi這b璠zkiej z d. Zawisza (zm. 1933 r., kw. 225), a nawet na kresowym cmentarzu w Gnieznie (Bia這ru) przy kaplicy rodziny Ko陶upaj這 (1907 r.).

Monument rodziny Dunin, chocia nie zdobi go marmury, ani jakie skomplikowane alegorie, jest pe貫n wyrazu. Jego tw鏎ca pos逝guj帷 si stylistyk secesji, doskonale odda pe軟ego niepokoju i tajemnicy ducha symbolizmu.

© Sowa
4.07.2008

Przypisy

  1. M. Or這wicz, Przewodnik po cmentarzach warszawskich z planem Pow您ek, cmentarza ewangelickiego i 篡dowskiego, Warszawa 1921, s. 19.


Do g鏎y